Die komende maande sal deur verskeie belangrike beleidsontwikkelings, plaaslik sowel as internasionaal, gevorm word. In Suid-Afrika sal inflasie waarskynlik eers styg voordat dit begin afneem, terwyl die veranderende politieke landskap die tempo van ekonomiese hervorming kan beïnvloed. In die VSA sal die uitslag van die middeltermynverkiesings bepaal in watter mate die Trump-administrasie sy fiskale agenda sal kan implementeer.
Hoogtepunte
Inflasievooruitsig
- Hoofinflasie staan op 4,4%
- Repokoers nou op 7,25%
- Brandstof- en voedselpryse kan druk verhoog
- Inflasie behoort later af te neem
Plaaslike verkiesings in November
- Plaaslike regeringsverkiesings in November 2026
- Koalisiepolitiek bly belangrik
- Korttermyn-randwisselvalligheid is moontlik
- Ekonomiese grondbeginsels bly deurslaggewend
- Beleidstabiliteit beïnvloed hervormingsvordering
Strukturele hervorming
- Fiskale konsolidasie bly belangrik
- Infrastruktuurbelegging bly ’n prioriteit
- Privaatsektordeelname ondersteun hervorming
- Operasie Vulindlela bly ’n belangrike inisiatief
VSA-middeltermynverkiesings
- Verkiesings vind in November plaas
- Magsbalans in die Kongres word bepaal
- Ruimte vir fiskale beleid kan verander
- Wetgewende ruimte hang van Kongresbeheer af
Suid-Afrika se inflasievooruitsigte
Die Suid-Afrikaanse Reserwebank (SARB) het die repokoers in September met 25 basispunte tot 7,25% verhoog, teen die agtergrond van ’n inflasiekoers van 4,4% vir Augustus. Voedselinflasie bly besonder laag op slegs 0,7%, wat daarop dui dat daar tans geen noemenswaardige druk op voedselpryse is nie.
Die korttermynvooruitsigte is egter minder gunstig. Kevin Lings, hoofekonoom by Stanlib, verwag dat inflasie oor die komende maande tot bo 5% sal styg. Dit sal aanvanklik deur hoër brandstofpryse gedryf word, met verdere petrol- en dieselprysstygings wat nog in die inflasiedata weerspieël moet word. Daar word ook verwag dat voedselinflasie aansienlik vanaf die huidige lae vlakke sal styg namate die uitwerking van El Niño moontlik landbouproduksie beïnvloed. Lings voorspel dat voedselinflasie teen die middel van volgende jaar tot ongeveer 6% kan styg.
Gevolglik sal plaaslike inflasie na verwagting eers versleg voordat dit verbeter. Die belangrike onderskeid is tussen tydelike faktore wat wesensinflasie opwaarts druk en die onderliggende inflasietendens.
Oor die langer termyn word verwag dat inflasie aansienlik sal afneem, ondersteun deur gunstige basis-effekte. Lings verwag ’n inflasiekoers van 3,1% teen die einde van volgende jaar. Indien oliepryse daarna tot ongeveer US$85 per vat daal, kan die vergelyking met die hoë brandstofpryse van die voorafgaande jaar ’n beduidende disinflasionêre uitwerking hê.
Plaaslike en wêreldverkiesings tree na vore
Suid-Afrika se plaaslike regeringsverkiesings in November 2026 sal nog ’n belangrike aanduiding gee van die land se veranderende politieke landskap. Nadat die ANC in 2024 sy volstrekte meerderheid op nasionale vlak verloor het, sal die verkiesing ook fyn dopgehou word as ’n moontlike aanduiding van die rigting waarin nasionale politiek op pad is in die aanloop tot 2029, asook die moontlike implikasies vir beleggersentiment en die rand.
Histories het verkiesings ’n beperkte en hoofsaaklik korttermynuitwerking op die geldeenheid gehad. Hoewel veranderinge in politieke sentiment bewegings in die rand rondom verkiesingstye kan veroorsaak, is hierdie bewegings gewoonlik minder volhoubaar wanneer dit nie gepaardgaan met betekenisvolle veranderinge in Suid-Afrika se onderliggende ekonomiese en fiskale grondbeginsels nie. Uiteindelik sal die langtermynrigting van die rand waarskynlik meer deur ekonomiese beleid, die vordering met hervormings en wêreldmarktoestande bepaal word as deur die verkiesingsuitslag self.
Koalisiepolitiek sal waarskynlik steeds ’n belangrike kenmerk van die politieke landskap wees. Hoewel koalisies verteenwoordiging kan verbreed en moontlik groter druk vir aanspreeklikheid en hervorming kan skep, kan onstabiele koalisies dit moeiliker maak om begrotings goed te keur, infrastruktuur in stand te hou en basiese dienste te lewer. Die plaaslike verkiesings van 2021 het tot 66 munisipaliteite sonder ’n volstrekte meerderheid gelei, wat illustreer hoe wydverspreid koalisieregering reeds geword het.
Die langtermynneiging is ook belangrik. Die ANC se aandeel van die stemme het oor opeenvolgende verkiesings afgeneem en het in die nasionale verkiesing van 2024 op 40,2% te staan gekom. Die plaaslike verkiesings kan dus ’n vroë aanduiding van die politieke dinamika in die aanloop tot die nasionale verkiesing van 2029 bied, hoewel kiesersopkoms en deelname steeds belangrike veranderlikes sal wees.
Van groter belang is die vordering van strukturele ekonomiese hervorming, insluitend fiskale konsolidasie, infrastruktuurbelegging, deelname deur die privaat sektor en inisiatiewe soos Operasie Vulindlela. Suksesvolle hervormings kan produktiwiteit verbeter, strukturele inflasiedruk verminder en Suid-Afrika se langtermyn-groeipotensiaal verhoog.
Die ekonomiese betekenis van die verkiesings sal dus minder afhang van die hoofuitslag en meer van die mate waarin die politieke omgewing wat daaruit voortspruit, beleidstabiliteit en betekenisvolle ekonomiese hervorming ondersteun.
VSA-middeltermynverkiesings en fiskale beleid
Die Amerikaanse middeltermynverkiesings in November sal bepaal hoeveel wetgewende ruimte die Trump-administrasie gedurende die tweede helfte van sy termyn sal hê.
Die Amerikaanse Kongres bestaan uit die Huis van Verteenwoordigers en die Senaat. Die Huis het 435 lede, wat volgens bevolkingsgrootte toegeken word, terwyl die Senaat 100 lede het, met twee senatore wat elke deelstaat verteenwoordig. Albei kamers moet oor die algemeen dieselfde wetgewing goedkeur voordat dit wet kan word. Die Huis funksioneer normaalweg op grond van ’n gewone meerderheid, terwyl die Senaat se reëls beteken dat die meeste wetgewing in die praktyk steun van 60 senatore benodig om debat af te sluit en tot ’n finale stemming oor te gaan.
Die uitslag sal dus die administrasie se vermoë bepaal om sy fiskale agenda te implementeer.
’n Republikeinse Senaat en Demokratiese Huis sal tot ’n verdeelde Kongres lei, wat dit moeiliker sal maak om betekenisvolle nuwe wetgewing en groot bestedingsprogramme goed te keur. Fiskale beleid sal waarskynlik groter wetgewende beperkings ondervind.
Indien Republikeine beheer oor albei kamers verkry, sal die administrasie groter ruimte hê om sy agenda te implementeer, insluitend die moontlikheid om nog ’n omvangryke begrotingsversoeningspakket goed te keur. Dit kan groter ruimte skep vir belastingverlagings, hoër staatsbesteding en ander fiskale maatreëls sonder dat tweeparty-steun nodig is.
Daarteenoor sal Demokratiese beheer oor albei kamers dit aansienlik moeiliker maak om groot wetgewende en bestedingsinisiatiewe goed te keur. Die administrasie kan dan sterker op uitvoerende optrede staatmaak waar goedkeuring deur die Kongres nie vereis word nie.
Die kernvraag is dus hoeveel fiskale en wetgewende ruimte tot die administrasie se beskikking sal wees. Die verkiesingsuitslag sal help bepaal of die daaropvolgende twee jaar gekenmerk word deur groter ruimte vir fiskale uitbreiding, wetgewende dooiepunt, of ’n groter afhanklikheid van uitvoerende optrede.
Bronne: Stanlib Asset Management, Econometrix en die Financial Times. Sien asseblief die PDF hierbo vir die volledige vrywaring. WGA Wealth Group (Pty) Ltd is ’n gemagtigde Finansiële Diensverskaffer, FSP No. 49917.